اینکه اعدام مجازات صحیحی است یا نه بحث جداگانهای است. سر پروندههای مختلف اعدام بارها این بحث در وبلاگستان درگرفته است. نمیخواهم دوباره وارد این قسمت از بحث شوم. به هرحال از قبل باید یادآوری کنم که قطعا بنا بر مقتضیات زمان و نیازهای جامعه باید قوانین را بازبینی کرد. با این قضیه هم موافقم که اعدام پدیده خشنی است که شاید سبب بقای سیکل معیوب شود اما نکات دیگری هم هست که باید مدنظر باشد.
شرح ماوقعی که از اعدام بهنود خواندم - از وبلاگ وکیل اش- بسیار دردناک و رنجآور بود. حتی تصورش از پای مانیتور هم سبب خالی شدن چیزی در دلم شد. اینکه چنین سبعیتای در زمان اعدام بروز کند و یک مجازات تبدیل به لذت انتقام شود قطعا مورد تایید هیچ عقل سلیمی نمیتواند باشد. اما مشکل همه این پروندهها و موارد مشابه رفتار کسانی است که چه در قبلش سعی در اخذ رضایت دارند و چه بعدش مرثیهسرایی میکنند. این نوشتههایی که خواندم قریب به اتفاق چنان تصویری از فرد متهم میسازند که آدم تصور میکند که یک آدم بیگناه را مجازات کردهاند. ساده است که آدم جنبهای از واقعیت را بگیرد و آن را بزرگنمایی کند و طبعا عواطف آدمها را تحریک کند. همه کسانی که دستی در نوشتن دارند به راحتی میتوانند احساسات آدمها را تحریک کنند. اما نباید فراموش کنیمّ کسی مجازات شده است که متهم به قتل بوده است. در قانون هم ، حداقل قانون فعلی، قصاص جزء مجازات قانونی است. پس چرا چنین هجمهای علیه خانواده مقتول صورت میگیرد برای من جای سوال است.
اینکه کسی آدم عزیزی از نزدیکان شما را بکشد، بی دلیل، قطعا تلخ است. شاید تصورش هم خیلی تلخ باشد. برای من اگر چنین تجربهای پیش بیاید مطمئنا اشد مجازات را برای قاتل خواستار خواهم بود. اگر زمانی قوانین دستخوش تغییر شد و مثلا ابد جایگزین اعدام شد، قطعا احساس رضایت نسبی خواهم داشت که فرد به مجازات رسیده است و لزوما دنبال این نخواهم بود که طرف کشته شود. اشکال کار به نظرم در اینجاست. از خانواده مقتول رضایت میخواهند . خیلی اوقات بندگان خدا به علت وضع اقتصادیشان کوتاه میآیند و دیه میگیرند و جان آدم به ثمن بخس خرید و فروش میشود. بعد هم بعد از مدتی حبس طرف آزاد میشود و به آغوش جامعه برمیگردد. در همین راستا خیلی از اوقات تصویری که از آدمهای متهم پرونده ترسیم شده است بیشتر شبیه قهرمان بوده است تا قاتل. کاری که باید کرد اصلاح قانون است، اگر واقعا قصد تغییر داریم. اگر اعدام بد است خب چیزی معادل آن جایگزین کنیم اول. نه اینکه به خاطر اینکه اعدام بد و است و خشن است و ... قاتلین و مجرمین را به جامعه بازگردانیم. مشکل اینجا است که آدمها فکر میکنند قتل یک اتفاق است و طرف که بیرون آمد یک دفعه قدیس میشود. اما خیلی از موارد اینطور نیست. کسی که میتواند به انسان دیگری شلیک کند یا چاقو را تا دسته در سینهاش فرو کند یا به یک نفر بیست ضربه کارد بزند دفعه دوم برایش راحتتر است. خیلی راحتتر از دفعه اول.
دوستان میگویند این عبارت که آدم باید خودش را جای خانواده مقتول بگذارد، عبارت بیخودی است. چنین حقی برای انسان قائل نشدهاند که حکمران حیات کس دیگر باشد.یا این جمله که اگر قرار بود اعدام نتیجه داشته باشد الان باید جرم و جنایت از بین میرفت و نتیجهگیری میکنند که اعدام نقش بازدارنده نداشته است. من از همه این دوستان سوال میکنم اگر اینگونه است تمام جوامع مترقی که درشان اعدام انجام نمیگیرد باید جرم و جنایتشان حسابی کاهش یافته باشد. یا اصلا چرا دور برویم. اگر زندان واقعا موثر است و باعث متنبه شدن آدمها میشود پس چرا این همه آدمهایی که با جرمهای مختلف زندان میروند ،چه کوتاه چه بلند، جرمخیزی درشان بیشتر است و درصد بالایی از اینها مکررا در مسیر زندان - آزادی تردد میکنند؟! اینها استدلالهای چندان قابل قبولی نیست. کما اینکه حتی در خیلی از کشورهای مترقی مثلا برای کشتن کودکان مجازات اعدام کماکان باقی است. یا برای جرمهای مخصوص از جمله تروریسم. آن وقت این سوال پیش میآید که مگر جان با جان فرقی میکند. یک آدم ۷۰ ساله برای نزدیکانش همانقدر عزیز است که یک بچه ۵ ساله. مثلا در کشورهای اروپایی برای آدم ۱۶-۱۷ ساله که قتل میکند آن هم از نوع قتل درجه اول حداکثر مجازات ۱۰ سال است. من به هیچ وجه چنین مجازاتی را هم وزن جرم انجام شده نمیدانم. یا در بزرگسالان حداکثرش ۲۵ سال است که طرف کافی است خوش اخلاق باشد و زندانی خوبی باشد و با ۱۵ سال آزاد شود. وقتی چنین تصوری از قتل ایجاد شود من مطمئنم در ایران با این فرهنگ و فاکتورهای رفتاری آمار قتل و جنایت چند برابر میشود. بدون هیچ کار فرهنگی و بسترسازی دنبالهرو دیگران بودن جز بدبختی نتیجهای در بر ندارد.
از همه اینها که بگذریم من باورم نمیشود که آدمها اگر برای خودشان چنین مشکلی پیش بیاید به همین آسودگی رفتار کنند. همه ما فیلمهای متعدد با داستان انتقام را دیدهایم !کیست که با قهرمان داستان که به خونخواهی بلند شده است همذات پنداری نکرده باشد؟! قیصر که به خونخواهی خواهر و برادرش برادران آب منگل را سلاخی کرد باعث همذات پنداری آدمها نشد!؟ کسی دلش به حال برادران آب منگل سوخت؟! مثال از این دست زیاد است. زیاد. مثلا شده کسی با اما تورمن در کیل بیل همدلی نکرده باشد در کشتن آدمهای درگیر در سرنوشتش! فیلم بودن و داستان بودن دلیل خوبی برای رد کردن این قضیه نیست. چه همه فیلمها و نوشتهها به گوشههای پنهان ذهن آدمها نقب میزنند. به حس عدالت جویی و انتقام که در همه آدمها وجود دارد. همه این داستان برمیگردد به اینکه چقدر بخواهیم همه حقیقت را ببینیم نه فقط گوشهای از آن را.
اعدام ترویج خشونت است. خشونت را فانونی می کند.برای همین باید حذف شود. اگر با مجازات اعدام موافق باشید ناگزیر باید با این هم موافق باشید که اگه کسی چشم کسی را کور کرد، چشم خودش هم باید توسط پزشکی قاونی در شرایط کاملا بهداشتی! تخلیه شود! و خیلی احکام بدوی دیگه که ریشه در مذهب دارد.
کشتن انسان ها در هر صورت "بد" است و قاتل هم یک انسان است. مگر آدم ها به خاطر ترس از اعدام هست که آدم نمی کشند که حالا که اعدام را برداریم بیان و همدیگر را بدرند؟
===================================================================
متوجه نشدید و یا خیلی احساسی برخورد کردین. من صرفا به خاطر اینکه کسی رو کور کردیم نگفتم باید عینا مجازات مشابه در حقش اعمال شه . گفتم جرم باید متناسب باشه با مجازاتش. اگر کسی به کسی اسید پاشید و زندگی طرف را برای سالها تباه کرد با یک چند سالی زندان نمیشه تنبیهش کرد. کمترین مجازاتش ابده. کسی هم که کسی رو کشته اگر قراره اعدام نشه حداقل باید بالای بیست سال زندانی شه. نه اینکه پول بدن و رضایت بگیرن و طرف راست راست بیاد بچرخه
رضا جان 88.8.8 رسید بالاخره.امیدوارم همه هم دانشگاهی هات بیایند و خوش بگذرونید :)
===================================================================
مرسی مریم جون. اتفاقا یکی از کسایی که به یادش بودم تو بودی. و متن رو که می نوشتم یاد تو بودم. از همراهی ات سپاسگزارم
به به، خانه تازه مبارک. چرا بیخبر؟
===================================================================
سلام. مرسی علیرضا جان. مقطعی بود بیشتر. الان هم فعلا در هر دو جا می نویسم.
من فکر کنم این مساله پرداخت دیه که دوستمون مطرح کردند به صورت باشه:
با توجه به این که دیه زن نصف مرد است.اگر مردی بزنه زنی رو بکشه اولیای دم باید نصف دیه رو بدن که با زنه رو هم بشه اندازه یه مرد. بعد اون مرده رو قصاص کنند.
معادلات ریاضی جور دیگه جواب نمیده مثلا هم دیه رو بدن هم عزیزشون مرده باشه اگر یه نفر رو بکشند میشه دو به یک!
===================================================================
نمیدونم خیلی سال پیش تو مجله زنان داستان پرونده یک دختره بود که تو لرستان بهش تجاوز کرده بودن و بعد کشته بودنش. اونجا اجرای حکم چند سال معوق مونده بود به خاطر اینکه خانواده دختره پول نداشتن که پول دیه مرد رو بدن. من از اونجا میگم
سلام آقای دکتر
من یک سوال داشتم
آیا این حقیقت داره كه برای قصاص قاتل یکی از عزیزانمان اول باید دیه یک فرد کامل رو پرداخت کنیم و سپس اون فرد میتونه اعدام بشه؟ یعنی اگر کسی پول دیه رو نداشته باشه قاتل از قصاص معاف میشه ؟؟!!
اگر صحت داره توجیهی میشه برش پیدا کرد ؟
سپاسگزارم
===================================================================
سلام
من دقیقا اطلاعی ندارم ولی همچین چیزی رو شنیدم . قبلا البته اگر قاتل مرد بود چنین قانونی بود. چون چتد تا مطلب راجع بهش خونده بودم. ولی اینکه نداشته باشه پول معاف نمیشه. معمولا تو زندان میمونه تا خانواده پول رو جور کنن و بعضی وقتها خود دولت بر عهده می گیره پرداخت رو.
توجیه اینه که اگر مثلا مردی قتل کرده به علت اینکه نان آور خانواده اش بوده و خانواده اش گناهی ندارن باید پول به اونها پرداخت بشه. البته اینها همه مبتنی بر شنیده ها و خونده های منه . کاملا مطمئن نیستم از صحتش
خیلی خوب وکامل وجامع بررسی کردی رضا جان عمیق وتفکر برانگیز
=================================================================
مرسی ژینوس:)
راستش دیگه حالم بد میشه از شنیدن این حرفا.نمیدونم تاکی باید اینهمه بلا سرمون دربیاد و ساکت باشیم.شدیم مثل یه حیوون خونگی که برای یه تیکه غذا مجبوریم برای صاحب خونه دم تکون بدیم.اسم خودمون رو هم گذاشتیم ایرانی!!!
===============================================================
منظورتون رو نفهمیدم. ایرانی بودن هم همچین افتخاری نیست که بخواهیم به خاطرش خرسند و خوشحال باشیم
موافقم که اول باید فرهنگ سازی بشه و بعد هم قوانین نیاز به بازنگری داره.
--------------------------------------------------------------------------------------------------------
من هم موافقم
راستش من با اعدام موافقم... به نظرم عینیت عدالته بخصوص توی جرایم عمد. ولی راستش با این اعدامهای اخیر و کلا کیلویی اعدام کردنها بخصوص توی سیستم قضایی مثل کشورمون آدم به فکر میفته... یه چیزی که اینقدر حساسه و خطری - هر چقدر هم که عادلانه باشه - آیا باید اینقدر در دسترس و معمولی باشه که به راحتی بشه بهش فکر کرد به عنوان یه انتخاب و یا شاید بهتر باشه که فقط برای نمونه ها و موارد خاص نگه داشته بشه... نمیدونم. واقعیت اینه که ماها از دور دستی بر آتش داریم. نه قاتل بودیم تا حالا و نه خانواده قاتل! مقتول هم که نشدیم شکر خدا! شاید اونها حقیقت رو عمیقتر و عادلانه تر ببینن.
=================================================================
آره اون که درسته. من منظورم صرفا در مورد قتل عمد بود. در موقعیت قرار گرفتن واقعا داستان را عوض میکنه
من نمی فهمم چطور ان همه آدم کنار گود نشسته اند و هی داد می زنند لنگش کن !
هی خانواده مقتول را مثل آدم خوار ها و قسی و قلب ها نشان می دهند . بعد از خواندن این پست ها آدم فکر می یکند مادر مقتول دندانهای نیشش بلند هم داشته !هند جگر خوار بوده !
بابا به خدا شما هم اگر جایی این انسان ها بودید همین کار را می کردید.همین من اگر کسی عزیزم را بکشد خر خره اش را می جوم !نشسته این پشت مانیتور منفیست در می دهیم .
مشکل اصلی قانون است. قانونی که قاضیی حق قضاوت را به کسی که یک طرف دعوا است تقدیم می کند. بعد مقتول و خانواده بیچاره هی باید برود دست بوسی و پا بوسی .بابا خیلی قاضی هستی خودت حکم رابده .نمی فهمم این قانون دیگر چیست؟
و اما اعدام . راستش در این مورد هر چه فکر می کنم به نتیجه ای نمی رسم .کسی که کسی را می کشد باید مجازات شود . اما باز فکر می کنم مرگ و زندگی انسان ها را نباید به دست انسان ها سپرد.
=================================================================
شاید . ولی همه حرفم این است مجازات معادل جرم انجام شده باشد. فکر نکردن و کشتن یک موجود دیگری که خیلی از اوقات حتی گناهی هم ندارد نباید این قدر راحت جلوه داده شود.
ممنونم.واقعا عالی حلاجی کردید.
دقیقا نظر شخصی من هم همین بود.
=================================================================
مرسی کورال جان
اين منطقي ترين ديدگاهي بود كه تا حالادر مورد اين موضوع خوندم؛
واقعيت اينه كه تو جامعه اي مثل ايران كه تا وقتي پليس و جريمه نقدي نباشه ، حتي مقررات راهنمايي رانندگي كه مستقيما مرتبط با
منافع فرديه رعايت نميشه،مجازات اعدام عليرغم خشن بودن
به هر حال ميتونه يه عامل بازدارنده باشه.
اگه مجازات اعدام مثلا با تحمل چند سال حبس وپرداخت ديه
جايگزين ميشد،بعيد نيست كشتن آدما به يه بيزينس تبديل بشه مثل فروختن كليه
واقعا اول بايد بستر فرهنگي مناسب در جامعه اي وجود داشته باشه و بعد قوانين كيفري تغيير كنه
گاهي همين رسانه اي شدن پرونده ونوع برخورد با مجرم بعنوان يه قهرمان مظلوم بيگناه و ناديده گرفتن درد و رنجي كه خانواده مقتول متحمل شدن بيشتر باعث اصرار اونها بر برسميت شناخته شدن حقشون و قصاص قاتل ميشه
=================================================================
به نظر من هم بسترسازی برای هر تغییری مهم ترین چیزه
خوب با همه مخالفتی که کلا با وجود مجازات اعدام دارم در کل با این نوشته ات موافقم. من بارها گفته ام که به نظر من حکم اعدام باید لغو شه نه برای اینکه اون قاتل بالفطره حقش نیست از بین بره .(هر چند شخصا اگه اشد مجازات کشتن باشه نمیتونم بگم که میتونم باعث مرگ یکی شم....یعنی با همه دردناکی ماجرا و اینکه نمیخوام حتی تصورش کنم باز هم به کشتار راضی نیستم-این پرانتز بست ) بلکه برای اینکه به خاطر وجود یک حکم حتی گرفتن یک جان اشتباه هم خیلی زیاده ...چه برسه به اینکه اصولا حکومتها ابزار قدرت و قضاوت رو در دست دارند و به راحتی با ابیوز چنین قدرتی میتونن اون رو تبدیل به وسیله ایجاد رعب و وحشت ویا از میان برداشتن مخالفان بکنند. که در اونصورت وجود چنین حکمی در سیستم قضایی یک کشور بیش از پیش منزجر کننده است . فرهنگ سازی مهمترین مساله است و اینکه جرم و جنایت در اکثر مواقع ریشه در چی داره ...گنگها ریشه در چی دارن ؟ به نظر من فقر و دور تسلسل فقر یکی از مهمترین عاملهاست. نه که تنها عامل باشه ولی خیلی مهمه که متاسفانه روز به روز هم نرخش بالاتر میره و خودش به دنبال خودش دور جدیدی از جرمها و جنایتها رو شروع میکنه ....اون کسی هم که از این گروه با جرم و جنایت درگیر میشه خونه آخر کارش رو میدونه و خیلی وقتا اونرو به زندگی نکبتی این دنیا ترجیح میده...معلومه که نوع مجازات کاهشی در نرخ اون ایجاد نمیکنه!
=================================================================
کامل و جامع است . نیاز به توضیح اضافی نداره